Đo huyết áp tay nào mới đúng? Đo cả hai tay trước đã

Đo huyết áp tay nào mới đúng? Đo cả hai tay trước đã

Sáu giờ sáng, bà cụ ngồi xuống mép giường, xắn tay áo bên trái rồi quấn vòng bít. Ba mươi năm nay bà vẫn đo tay trái, vì hồi ở trạm xá người ta đo bên đó. Con gái bà đứng cạnh, cũng chưa từng nghĩ tay nào khác đi.

Hôm ấy máy hiện 138 trên 84. Chị con gái thử quấn sang tay phải cho vui. Máy hiện 156 trên 90.

Hai con số cách nhau 18 đơn vị, trên cùng một người, trong cùng năm phút.

Đo huyết áp tay nào không phải câu hỏi vụn vặt. Đo sai bên, con số anh chị ghi vào sổ suốt mấy năm có thể thấp hơn huyết áp thật — và cả nhà yên tâm với một sự yên tâm không có thật.

Máy đo bắp tay cho số ổn định hơn máy cổ tay, vì vòng bít dễ giữ đúng ngang tim

Đo huyết áp tay nào mới đúng?

Lần đo đầu tiên phải đo cả hai tay. Sau đó, tay nào cho số cao hơn thì lấy tay đó làm tay đo chính thức cho tất cả những lần sau. Không phải mặc định tay trái, cũng không phải tay thuận. Đây là cách làm thống nhất trong các hướng dẫn về tăng huyết áp trên thế giới.

Lý do đơn giản: huyết áp là áp lực trong lòng động mạch. Đường động mạch đi xuống hai cánh tay không giống hệt nhau, nên chênh nhau vài đơn vị là bình thường. Cái mình cần theo dõi là con số cao hơn, vì đó mới là áp lực mà tim và mạch máu đang thật sự chịu.

Chọn xong một bên rồi thì giữ nguyên bên đó mãi. Tháng này đo tay trái, tháng sau đo tay phải, cuốn sổ của anh chị thành một mớ số không so sánh được với nhau.

Hai tay chênh nhau bao nhiêu thì phải đi khám?

Chênh dưới 10 đơn vị ở số trên (số tâm thu) là chuyện thường gặp. Chênh trên 10 đơn vị thì nên nói với bác sĩ trong lần khám gần nhất. Chênh từ 15–20 đơn vị trở lên và lặp lại nhiều lần là dấu hiệu cần đi khám, đừng để đó.

Vì sao? Chênh lệch lớn và bền vững giữa hai tay có thể là dấu hiệu một bên động mạch bị hẹp — thường gặp nhất là chỗ động mạch dưới đòn. Đây không phải chuyện để hoảng, nhưng là chuyện để bác sĩ sờ mạch và nghe lại.

Một lưu ý quan trọng: đừng kết luận sau một lần đo. Đo lại vào ba buổi sáng khác nhau, cùng tư thế, cùng máy. Nếu ba lần đều chênh nhiều thì mới là dữ kiện đáng mang đi khám.

Những trường hợp không được đo ở một bên tay

Có mấy tình huống mà bên tay đó phải để yên, dù số nó có cao hơn:

• Tay đang có cầu nối chạy thận nhân tạo — tuyệt đối không quấn vòng bít bên đó.
• Tay bên ngực đã mổ ung thư vú có nạo hạch nách — hỏi bác sĩ điều trị trước khi đo bên đó.
• Tay đang truyền dịch, đang bó bột, có vết thương hở hoặc đang sưng phù.
• Tay bên liệt sau tai biến — cơ bên liệt có trương lực bất thường và hay phù, con số đo được không tin cậy. Với người nhà bị tai biến liệt nửa người, mặc định đo bên tay lành.

Nếu tay có số cao hơn lại rơi đúng vào một trong các trường hợp trên, thì đo bên còn lại và ghi chú rõ trong sổ để bác sĩ biết con số này là bên nào.

Cách đo huyết áp đúng — sáu việc quyết định con số

Chọn đúng tay mới là một nửa. Nửa còn lại là tư thế. Đây là sáu chỗ hay sai nhất, và mỗi chỗ đều làm con số lệch đi thấy rõ:

1. Ngồi nghỉ 5 phút trước khi đo. Vừa leo cầu thang lên rồi đo thì số nào cũng cao.
2. Ngồi tựa lưng, hai chân đặt phẳng xuống sàn, không bắt chéo chân. Bắt chéo chân làm số trên tăng thêm vài đơn vị.
3. Cánh tay đặt ngang tim — kê lên bàn hoặc lên gối cho vừa tầm. Tay buông thõng thấp hơn tim làm số cao lên khoảng 7–8 đơn vị cho mỗi 10 phân lệch xuống.
4. Vòng bít quấn trực tiếp lên da, mép dưới cách nếp khuỷu chừng 2–3 phân, siết vừa đủ luồn được hai ngón tay. Quấn ngoài áo len mùa đông là số sai.
5. Không nói chuyện trong lúc đo. Nói chuyện làm số trên tăng lên thấy rõ.
6. Đi tiểu trước khi đo. Bàng quang căng đẩy huyết áp lên. Và tránh cà phê, thuốc lá, rượu trong 30 phút trước đó.

Đo hai lần cách nhau 1–2 phút rồi lấy trung bình. Nếu hai lần chênh nhau nhiều thì đo lần thứ ba.

Đo ở nhà thì bao nhiêu là cao?

Ngưỡng đo tại nhà thấp hơn ngưỡng đo ở phòng khám. Ở nhà, trung bình từ 135/85 trở lên đã được coi là cao — trong khi ở phòng khám ngưỡng là 140/90. Lý do là ở phòng khám nhiều người hồi hộp nên số nhỉnh lên.

Nơi đo	Ngưỡng được coi là tăng huyết áp
Tại phòng khám	từ 140/90 mmHg
Tại nhà (tự đo)	từ 135/85 mmHg

Cách theo dõi có ích nhất cho bác sĩ: đo hai lần mỗi ngày, sáng và tối, liên tục 7 ngày, mỗi lần đo 2 lượt. Bỏ ngày đầu tiên đi rồi lấy trung bình 6 ngày còn lại. Con số đó đáng tin hơn nhiều so với một lần đo ở phòng khám.

Chi tiết về cách đọc từng chỉ số, mời anh chị xem bài Chỉ số huyết áp bao nhiêu là bình thường và bài Cách đo huyết áp đúng chuẩn tại nhà.

Một điều chúng tôi phải nói thật về máy đo cổ tay

Máy đo cổ tay gọn, nhẹ, người già tự quấn được một mình — đó là ưu điểm thật. Nhưng cổ tay chỉ cho số đúng khi giữ đúng ngang tim, mà đây là điều rất khó làm đều đặn ngày này qua ngày khác. Đặt thấp một chút là số vọt lên.

Nếu nhà có người đo giúp, chúng tôi vẫn khuyên máy bắp tay. Máy cổ tay hợp với người đi công tác nhiều, hoặc người bắp tay quá to không có vòng bít vừa.

Và với người rung nhĩ — nhịp tim không đều — máy điện tử thường cho số dao động mạnh. Người nhà nên báo bác sĩ tình trạng này; có máy có chức năng cảnh báo nhịp không đều, nhưng con số vẫn cần bác sĩ đọc lại.

Trước khi anh chị gấp cuốn sổ theo dõi lại

Một cái máy tốt mà đo sai bên, sai tư thế thì cũng chỉ cho ra những con số đẹp giả. Ngược lại, một cái máy phổ thông mà đo đúng bên, đúng giờ, ghi đủ 7 ngày — đó là dữ kiện bác sĩ chờ đợi để quyết định có phải chỉnh thuốc hay không.

Nên việc đầu tiên anh chị làm sáng mai không phải là mua máy mới. Là quấn thử sang tay bên kia, xem hai bên chênh nhau bao nhiêu, rồi từ nay đo cố định một bên.

Xem máy đo huyết áp phù hợp với người nhà mình

3T-Mart đang có 19 mẫu máy đo huyết áp chính hãng, từ máy cơ cho tới máy điện tử bắp tay:

• Máy đo huyết áp bắp tay Omron 7180 — 890.000đ, loại phổ thông đáng tin cho gia đình
• Máy đo huyết áp Beurer BM49 có giọng nói tiếng Việt — 1.300.000đ, đọc số thành tiếng, hợp với cụ mắt kém
• Máy đo huyết áp bắp tay Omron JPN750 — 2.050.000đ, bản cao cấp có cảnh báo nhịp tim không đều

→ Xem toàn bộ danh mục Máy đo huyết áp

Chưa biết chọn loại nào, anh chị gọi 0977.014.486 (Zalo cùng số) và nói giúp chúng tôi ba điều: số đo vòng bắp tay, người dùng có tự đo một mình được không, và có bệnh nhịp tim hay tiểu đường kèm theo không. Ba thông tin đó đủ để chúng tôi chỉ ra hai lựa chọn hợp lý, không cần anh chị đọc hết 19 mẫu.

Cửa hàng ở 147 Nguyễn Phong Sắc, TP Vinh, Nghệ An — mang máy cũ tới, chúng tôi đo đối chiếu giúp miễn phí.

Câu hỏi thường gặp

Đo huyết áp tay trái hay tay phải chính xác hơn?
Không tay nào chính xác hơn tay nào. Cái đúng là đo cả hai tay ở lần đầu, rồi dùng cố định bên có số cao hơn cho những lần sau.

Hai tay chênh nhau 20 đơn vị có nguy hiểm không?
Cần đi khám nếu lặp lại nhiều lần. Chênh lớn và bền vững có thể là dấu hiệu hẹp động mạch một bên, bác sĩ cần khám mạch để xác định.

Người bị tai biến liệt nửa người đo tay nào?
Đo bên tay lành. Bên liệt có trương lực cơ bất thường và hay phù nên con số không tin cậy.

Đo huyết áp lúc nào trong ngày là tốt nhất?
Buổi sáng sau khi ngủ dậy, đã đi tiểu, trước khi uống thuốc và trước khi ăn sáng — và một lần buổi tối trước khi đi ngủ. Giữ cố định hai mốc giờ này.

Máy đo huyết áp có cần hiệu chuẩn lại không?
Có. Máy điện tử nên kiểm tra đối chiếu khoảng mỗi 1–2 năm, hoặc bất cứ khi nào anh chị thấy số nhảy bất thường. Mang máy tới cửa hàng, chúng tôi đo đối chiếu giúp.

Người chịu trách nhiệm nội dung: Dược sĩ Hải — Giám đốc điều hành 3T-Mart, thiết bị y tế và phục hồi chức năng, Thành phố Vinh, Nghệ An.

Lưu ý: bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám. Người đang điều trị tăng huyết áp cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Cập nhật: 12/08/2026