Trang chủ
>
>

Kiến thức hữu ích

Vớ y khoa giãn tĩnh mạch: ai nên đi, ai tuyệt đối không

Cuối ngày, cô bán hàng tháo giày ra thì thấy vết hằn của tất in sâu vào cổ chân. Bắp chân nặng như đeo đá. Buổi tối gác chân lên tường thì đỡ, sáng dậy lại như cũ.

Người quen mách: mua đôi vớ y khoa mà đi. Cô ra hiệu thuốc mua một đôi, đi thử, thấy dễ chịu thật.

Với cô ấy thì đúng. Nhưng cùng đôi vớ đó, có một nhóm người đi vào là nguy hiểm thật sự — và họ thường không biết mình thuộc nhóm ấy. Bài này nói cả hai phía.

Vớ y khoa làm gì — và không làm gì

Vớ y khoa không phải tất dày. Nó được dệt để tạo áp lực giảm dần từ dưới lên: chặt nhất ở cổ chân, lỏng dần lên bắp chân và đùi. Nhờ chênh lệch áp lực đó, máu tĩnh mạch ở chân được đẩy ngược về tim thay vì ứ lại.

Nó giúp giảm đau nhức, giảm phù chân và làm bệnh chậm tiến triển. Nhưng nói cho đúng: vớ không làm mất các búi tĩnh mạch đã nổi, và không thay thế được điều trị. Ai bán mà hứa "đi vài tháng là hết giãn" thì nên nghe lại.

Ai nên đi

Người suy giãn tĩnh mạch chi dưới đã được bác sĩ chẩn đoán
Người đứng hoặc ngồi liên tục nhiều giờ: bán hàng, giáo viên, thợ may, tài xế, nhân viên văn phòng
Chân nặng, mỏi, phù về cuối ngày, chuột rút đêm, nổi gân xanh dưới da
Phụ nữ mang thai bị phù chân — hỏi bác sĩ sản trước
Người sau phẫu thuật, phải nằm lâu ít vận động — theo chỉ định để phòng huyết khối
Người đi máy bay hoặc xe đường dài trên nhiều giờ

Ai tuyệt đối không được đi

Đây là phần quan trọng nhất của bài.

Người mắc bệnh động mạch chi dưới — tức động mạch nuôi chân bị hẹp, chân đã thiếu máu sẵn. Vớ tạo áp lực từ ngoài vào sẽ bóp nốt dòng máu ít ỏi còn lại, gây đau tăng, da tím, nặng thì hoại tử mô. Tài liệu chuyên môn lấy mốc chỉ số ABI dưới 0,6 là chống chỉ định — ABI là tỉ số huyết áp cổ chân so với cánh tay, phải đo tại cơ sở y tế.

Dấu hiệu gợi ý nên đi kiểm tra động mạch trước khi mua vớ: đau bắp chân khi đi được một quãng rồi phải dừng nghỉ mới đi tiếp được (đau cách hồi), bàn chân lạnh và nhợt, lông chân rụng, vết thương ở bàn chân lâu lành, bắt mạch mu chân yếu hoặc không thấy.

Các trường hợp khác không nên tự dùng:

Người tiểu đường có biến chứng thần kinh — mất cảm giác bàn chân nên vớ chật gây tổn thương mà không hay biết. Phải hỏi bác sĩ.
Viêm da đang chảy dịch, nhiễm trùng da, vết loét đang nhiễm khuẩn ở chân
Suy tim mất bù nặng — dồn thêm máu về tim có thể làm nặng thêm
Đang nghi huyết khối tĩnh mạch sâu cấp: một bên chân sưng đau, ấm hơn bên kia — đi khám ngay, không tự xử lý
Dị ứng với chất liệu vớ

Chọn cỡ và mức áp lực

Hai thứ quyết định vớ có tác dụng hay không — và cả hai đều hay bị bỏ qua:

Số đo, không phải cỡ giày. Phải đo vòng cổ chân chỗ nhỏ nhất, vòng bắp chân chỗ to nhất, và chiều dài từ sàn tới khoeo (hoặc tới bẹn với loại dài). Đo vào buổi sáng, khi chân chưa phù.
Mức áp lực tính bằng mmHg, do bác sĩ chỉ định theo mức độ bệnh. Loại áp lực cao — khoảng 30–40 mmHg — dành cho người suy giãn nặng hoặc từng có huyết khối tĩnh mạch sâu, không phải loại để tự mua đi cho "chắc ăn".

Vớ rộng quá thì không có tác dụng gì. Vớ chật quá thì thành thứ gây hại.

Đi cho đúng — năm việc

Đi ngay khi vừa ngủ dậy, lúc chân chưa phù, còn nằm trên giường thì càng tốt. Đợi tới trưa mới đi là đã muộn.
Tháo ra trước khi ngủ, trừ khi bác sĩ dặn khác.
Không gấp mép, không cuộn xuống. Mép gấp tạo một vòng thắt chặt đúng kiểu gây hại nhất.
Tuyệt đối không cắt ngắn cho vừa chân — cắt là hỏng cấu trúc dệt tạo áp lực.
Giặt tay bằng nước mát, phơi trong bóng râm. Sợi thun mất đàn hồi dần, nên thay sau khoảng 3–6 tháng dùng đều.

Da chân khô thì bôi kem dưỡng buổi tối sau khi tháo vớ, không bôi trước khi đi vớ.

Phải tháo ngay và đi khám khi

Ngón chân tê, lạnh, tím hoặc trắng bệch sau khi đi vớ
Đau tăng lên thay vì dễ chịu hơn
Xuất hiện vết hằn sâu, phồng rộp, trợt da ở mép vớ
Một bên chân sưng to nhanh, đau bắp chân, ấm hơn bên kia
Vết loét cũ ở chân rộng thêm hoặc chảy dịch đục

Điều chúng tôi mong anh chị mang về từ bài này

Vớ y khoa là món hiếm hoi vừa rẻ vừa có tác dụng thật — với đúng người. Nhưng nó cũng là món mà mua sai người thì hại chứ không phải vô ích.

Một câu hỏi lọc được gần hết nguy cơ: đi bộ một quãng có phải dừng lại vì đau bắp chân rồi mới đi tiếp được không? Nếu có, hãy đi khám mạch máu trước khi mua vớ.

Xem vớ y khoa và nẹp đai

Nẹp đai cố định — có vớ y khoa giãn tĩnh mạch loại dài
Đọc thêm: Người già nằm một chỗ bị phù chân: khi nào phải đi khám

Anh chị gọi hoặc nhắn Zalo 0977.014.486, nói giúp ba thông tin: vòng cổ chân và vòng bắp chân đo buổi sáng · bác sĩ đã chỉ định mức áp lực nào chưa · có tiểu đường hoặc bệnh động mạch không.

Câu hỏi thường gặp

Đi vớ cả ngày có được không?
Ban ngày thì được và nên. Ban đêm thì tháo ra, trừ khi bác sĩ dặn đi cả đêm sau phẫu thuật hoặc trong đợt điều trị cụ thể.

Vớ bán sẵn ngoài chợ và vớ y khoa khác nhau chỗ nào?
Vớ y khoa có mức áp lực ghi rõ bằng mmHg và áp lực giảm dần theo chiều từ cổ chân lên. Tất nén thể thao thông thường không có thông số đó, đi vào chỉ chật đều, không tạo được hiệu ứng đẩy máu về tim.

Đang mang thai đi vớ được không?
Nhiều thai phụ được chỉ định đi vớ để giảm phù và phòng huyết khối, nhưng phải do bác sĩ sản quyết định mức áp lực và loại vớ.

Đi vớ rồi có cần tập nữa không?
Có, và phần tập quan trọng không kém. Đi bộ, nhón gót, gác chân cao 15–20 phút mỗi tối, tránh đứng yên hoặc ngồi bắt chéo chân quá lâu.

Người chịu trách nhiệm nội dung: Dược sĩ Hải — Giám đốc điều hành 3T-Mart, thiết bị y tế và phục hồi chức năng, Thành phố Vinh, Nghệ An.

Nguồn: Tài liệu về điều trị suy giãn tĩnh mạch nông chi dưới của Bệnh viện Việt Đức; hướng dẫn sử dụng tất áp lực trong điều trị suy tĩnh mạch mạn tính; tài liệu về chỉ số ABI trong bệnh động mạch ngoại vi chi dưới của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 — mốc ABI dưới 0,6 là chống chỉ định dùng tất áp lực.

Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo. Mức áp lực và loại vớ phải do bác sĩ chỉ định cho từng người; người nghi có bệnh động mạch chi dưới cần được khám trước khi dùng.

Cập nhật: 18/08/2026