Thở khí dung nhiều có hại không? Điều nguy hiểm không nằm ở cái máy
Thở khí dung nhiều có hại không? Điều nguy hiểm không nằm ở cái máy
Đứa nhỏ ho suốt đêm. Sáng ra mẹ mang máy khí dung ra, đổ thuốc, đeo mặt nạ. Con thở được dễ hơn thật. Chiều lại ho, mẹ lại xông. Hôm sau cũng vậy.
Rồi câu hỏi đến, thường là từ bà nội: "Xông nhiều thế có sao không con?"
Đây là một trong những câu hỏi được gõ lên Google nhiều nhất về máy xông khí dung, và cũng là câu ít được trả lời thẳng nhất. Bài này trả lời thẳng.
Trả lời ngắn: bản thân việc xông không hại, nhưng thuốc thì có
Máy khí dung không phải là thuốc. Nó chỉ là cái máy biến thuốc dạng lỏng thành sương mù để thuốc đi thẳng vào đường thở thay vì đi vòng qua dạ dày.
Nên câu hỏi đúng không phải "xông nhiều có hại không", mà là: "đang xông thuốc gì, và ai bảo xông?"
Xông nước muối sinh lý để làm loãng đờm là một chuyện. Xông thuốc giãn phế quản hay corticoid lại là chuyện hoàn toàn khác — nhóm thuốc đó phải do bác sĩ chỉ định, cả về loại lẫn liều lẫn số lần trong ngày.
Điều thật sự nguy hiểm không nằm ở chiếc máy. Nó nằm ở chỗ tự mua thuốc về xông theo đơn cũ, theo lời mách, hoặc theo đơn của đứa cháu nhà hàng xóm.
Ba điều tuyệt đối không làm
Bộ máy khí dung: máy nén, cốc đựng thuốc, mặt nạ và dây dẫn. Cốc và mặt nạ phải rửa sau mỗi lần dùng.
- Không tự ý cho kháng sinh vào cốc xông. Kháng sinh dạng uống hay tiêm không phải để khí dung. Chỉ dùng đúng chế phẩm được bào chế cho đường xông, và chỉ khi bác sĩ kê.
- Không tự dùng corticoid dạng xông kéo dài cho trẻ. Đây là nhóm thuốc có chỉ định rõ ràng và cần theo dõi, không phải thứ dùng đến đâu hay đến đó.
- Không pha tinh dầu, dầu gió, nước lá vào cốc thuốc. Máy khí dung đưa hạt sương xuống tận phế quản; những thứ đó không được bào chế để vào tới đó.
Vệ sinh — chỗ hay bị bỏ qua nhất
Cốc thuốc và mặt nạ là môi trường ẩm và ấm. Không rửa sạch thì lần xông sau chẳng khác nào bơm vi khuẩn thẳng vào phổi.
Việc cần làm sau mỗi lần dùng:
- Tháo cốc thuốc và mặt nạ, rửa bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, xả thật sạch.
- Vẩy ráo rồi để khô hẳn trong không khí trước khi cất. Cất lúc còn ẩm là hỏng hết công rửa.
- Không rửa dây dẫn khí. Nước đọng trong dây không bao giờ khô hết. Dây bẩn thì thay dây.
- Mỗi người một bộ mặt nạ riêng. Không dùng chung, kể cả trong nhà.
Ngoài ra: kiểm tra tấm lọc khí của máy nén theo sách hướng dẫn, thường vài tháng thay một lần. Lọc bẩn thì máy yếu dần mà không ai để ý.
Xông đúng cách: bốn điều
Ngồi thẳng, không nằm. Ngồi thẳng lưng thì thuốc vào sâu hơn. Trẻ nhỏ có thể bế ngồi trong lòng.
Mặt nạ áp vừa khít, không ép. Hở ra thì thuốc bay mất; ép chặt quá thì trẻ giãy và khóc — mà khóc thì thở nông, thuốc lại càng không vào được.
Thở bằng miệng, chậm và sâu nếu trẻ đủ lớn để làm theo.
Xông tới khi hết sương, thường 10–15 phút. Nghe tiếng máy đổi và không còn sương phun ra là xong. Đừng rút sớm, cũng đừng đổ thêm thuốc cho "bõ công".
Sau khi xông thuốc có corticoid, cho trẻ súc miệng và rửa mặt để giảm thuốc đọng lại quanh miệng.
Khi nào phải dừng máy và đi khám ngay
Máy khí dung là để hỗ trợ, không phải để trì hoãn việc đi viện. Dừng lại và đưa đi khám ngay nếu thấy:
- Khó thở tăng lên dù đã xông
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi
- Môi hoặc đầu ngón tay tím
- Li bì, bỏ bú, bỏ ăn
- Sốt cao không hạ, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C
Đây là những dấu hiệu mà không chiếc máy nào ở nhà xử lý được.
Chọn máy khí dung: bốn điều nên xem
Một — máy nén khí hay máy sóng siêu âm. Máy nén khí phổ biến hơn, dùng được với nhiều loại thuốc hơn, đổi lại chạy ồn. Máy siêu âm êm và nhanh nhưng kén thuốc — một số thuốc không dùng được. Hỏi rõ trước khi mua.
Hai — mặt nạ có cỡ trẻ em không. Đeo mặt nạ người lớn cho trẻ thì hở, thuốc bay mất quá nửa. Bộ máy cho nhà có trẻ nhỏ phải có mặt nạ cỡ nhỏ.
Ba — độ ồn. Máy càng ồn trẻ càng sợ, càng giãy. Với trẻ nhỏ thì đây là tiêu chí thật, không phải chuyện nhỏ.
Bốn — phụ kiện thay thế có sẵn không. Cốc thuốc, mặt nạ, dây dẫn, tấm lọc đều là đồ hao mòn. Hỏi nơi bán có sẵn phụ kiện thay không — mua máy mà không mua được phụ kiện thì vài tháng sau là bỏ xó.
Câu hỏi thường gặp
Xông nước muối sinh lý hàng ngày có được không?
Nước muối sinh lý dùng để làm loãng đờm và làm ẩm đường thở, nói chung lành. Nhưng nếu phải xông hàng ngày kéo dài thì bản thân điều đó đã là dấu hiệu cần đi khám để tìm nguyên nhân, chứ không phải cứ xông tiếp.
Trẻ khóc và giãy khi đeo mặt nạ thì làm sao?
Cho trẻ làm quen với máy lúc chưa bật, bế ngồi trong lòng, xông lúc trẻ buồn ngủ hoặc đang xem thứ gì đó. Đừng ép — trẻ khóc thì thở nông, thuốc vào rất ít.
Máy khí dung có thay được thuốc uống không?
Không. Đây là hai đường đưa thuốc khác nhau, dùng cho những mục đích khác nhau, và do bác sĩ quyết định.
Người lớn dùng máy của trẻ được không?
Máy dùng chung được, nhưng mặt nạ thì mỗi người một cái.
Điều đáng nhớ nhất
Chiếc máy khí dung trong nhà là thứ tốt: nó giúp con thở dễ hơn ngay trong đêm, đỡ được nhiều chuyến đi viện lúc nửa khuya.
Nhưng nó cũng dễ khiến người ta yên tâm quá mức. Máy đưa thuốc vào phổi — nó không biết thuốc đó có đúng không. Phần đúng hay sai nằm ở tờ đơn của bác sĩ, không nằm ở cái máy.
Anh chị xem các loại máy xông khí dung đang có tại cửa hàng ở đây:
Xem thêm bài Máy xông khí dung: dùng đúng cách cho trẻ nhỏ.
Xem cận cảnh máy và cách lắp:
Khi gọi, anh chị cho biết người dùng là trẻ mấy tuổi hay người lớn và bác sĩ có dặn xông loại thuốc nào không — hai điều đó quyết định chọn máy nào và bộ mặt nạ cỡ nào.
Gọi hoặc nhắn Zalo: 0977.014.486 · mở cửa 7h30 – 21h00 tất cả các ngày. Ba cơ sở tại Thành phố Vinh đều hướng dẫn lắp và vệ sinh máy trực tiếp.
Người chịu trách nhiệm nội dung: Dược sĩ Hải — Giám đốc điều hành 3T-Mart, thiết bị y tế và phục hồi chức năng, Thành phố Vinh, Nghệ An.
Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của nhân viên y tế. Mọi thuốc dùng qua đường khí dung đều phải theo chỉ định của bác sĩ.
0977014486 
Zalo